USB fleshka orqali tarqaladigan viruslardan himoyalanish

Taqdimotni auditoriya kompyuterida ochish, hujjatni chop ettirish yoki guruhdoshdan dars materiallarini olish uchun fleshka juda qulay. Lekin bir necha kompyuterga ulanadigan bu kichik qurilma zararli dasturlarni ham tashishi mumkin.

Fleshka egasi unda virus borligini bilmasligi ham mumkin. Zararlangan kompyuterga ulangan qurilmaga zararli fayllar yozilib, keyinchalik boshqa kompyuterga o‘tadi. Shu sababli tanish odamning fleshkasiga ham tekshiruvsiz ishonish to‘g‘ri emas.

Topib olingan fleshkani kompyuterga ulamang

Auditoriya yoki yo‘lakda qolgan fleshkaning egasini aniqlash uchun ichidagi fayllarni ochish tabiiy istak. Ammo noma’lum USB qurilmani shaxsiy yoki institut kompyuteriga ulash xavf tug‘diradi.

Uni topilmalar uchun mas’ul xodimga yoki texnik bo‘limga topshiring. Ayrim zararli USB qurilmalar oddiy xotira vositasiga o‘xshasa ham, kompyuterga ulanganda boshqa qurilma sifatida ishlashi mumkin. Bunday holatda faqat fayllarni antivirus bilan tekshirishga tayanib bo‘lmaydi.

Fayllarni ochishdan oldin fleshkani tekshiring

Foydalanishga ruxsat etilgan fleshkani ulaganingizdan keyin hujjatlarni darhol ochmang. Avval yangilangan antivirus yordamida qurilmaning o‘zini tekshiring.

Windows’da buni odatda quyidagicha bajarish mumkin:

1. File Explorer orqali This PC bo‘limini oching.

2. Fleshka belgisini sichqonchaning o‘ng tugmasi bilan bosing.

3. Scan with Microsoft Defender yoki o‘rnatilgan antivirusning tekshirish buyrug‘ini tanlang. Ayrim tizimlarda u Show more options ichida bo‘ladi.

4. Tekshiruv yakunlanib, natija ko‘rsatilishini kuting.

Antivirus tahdid aniqlasa, faylni ochish uchun himoyani o‘chirmang yoki uni tekshiruvdan istisno qilmang. Avval ogohlantirish sababini aniqlashtiring.

Faylning rasmi va nomiga aldanmang

Zararli fayl papka, Word hujjati yoki PDF ko‘rinishida berkitilishi mumkin. Masalan, Referat.pdf.exe nomli fayl PDF hujjati emas, bajariladigan dasturdir. Fayl kengaytmalari yashirilgan bo‘lsa, nomning oxirgi qismi ko‘rinmay qolishi mumkin.

Windows 11’da File Explorer → View → Show → File name extensions sozlamasini yoqing. Bu faylning haqiqiy kengaytmasini ko‘rishga yordam beradi. Biroq kengaytma tanish ekanining o‘zi xavfsizlik kafolati emas: hujjatlarni ham yangilangan dasturda ochish kerak.

Fleshkaning odatdagi papkalari o‘rnida birdan yorliqlar paydo bo‘lsa yoki «fayllarni ko‘rish uchun shu dasturni ishga tushiring» degan talab chiqsa, uni bajarmang. Yorliqning o‘zi har doim zararli emas, ammo kutilmagan o‘zgarish tekshiruv uchun sababdir.

Avtomatik ishga tushirishga tayanmang

USB orqali tarqaladigan ayrim zararli dasturlar avtomatik ishga tushirish imkoniyatlaridan yoki foydalanuvchining zararli faylni ochishidan foydalanadi. Tizim versiyasi va sozlamalariga qarab bu imkoniyatlar farq qiladi.

AutoPlay sozlamasida avtomatik amal bajarishni cheklash foydali. Ammo uni o‘chirish barcha USB tahdidlarini to‘xtatmaydi. Fleshka ichidagi noma’lum dastur yoki yorliqni qo‘lda ishga tushirish ham xavf tug‘dirishi mumkin.

Umumiy kompyuterdan qaytgan fleshkani yana tekshiring

Chop etish shoxobchasi yoki ko‘pchilik foydalanadigan kompyuterga ulangan fleshkani keyingi safar ham tekshiring. Unda avval virus bo‘lmagani keyinchalik zararlanmaganini anglatmaydi.

Shaxsiy va xizmat materiallari uchun alohida fleshkalardan foydalaning. Institutdagi USB qurilmalar bo‘yicha belgilangan tartibga amal qiling. Qurilmada jismoniy yozishdan himoyalash tugmasi bo‘lsa, faqat fayllarni o‘qish kerak bo‘lgan vaziyatda undan foydalanish mumkin. Bu fayllarni ochishdagi boshqa xavflarni bartaraf etmaydi.

Zararlanishdan shubhalansangiz, fleshkani boshqa kompyuterda sinamang

Fayllar yashirinib qolishi, noma’lum dasturlar paydo bo‘lishi yoki antivirus ogohlantirishi kuzatilsa, ishni to‘xtating. «Boshqa kompyuterda ochilarmikan?» deb tekshirish zararli dasturning tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Kompyuter zararlanganidan shubhalansangiz, uni tarmoqdan va tashqi xotira qurilmalaridan ajrating, muhim akkauntlarga kirmang va texnik mas’ulga xabar bering. Fleshka bilan birga unga ulangan kompyuterni ham tekshirish kerak.

Muhim ishlarning yagona nusxasini fleshkada saqlamang

Kurs ishi, dissertatsiya yoki dars materiallarining boshqa himoyalangan joyda ham nusxasi bo‘lsin. Zararlanish yuz bergan bo‘lsa, tiklash uchun hodisadan oldin yaratilgan, ishonchli zaxiradan foydalaning.

Fleshkani formatlash fayllarni o‘chiradi, ammo unga ulangan kompyuterdagi zararli dasturni yo‘qotmaydi. Shu bois ma’lumotlarni o‘chirishga shoshilmasdan, avval muammo qayerda ekanini aniqlash zarur.