Giyohvandlik va jinoyatchilik: bir xatoning og‘ir oqibatlari

“Bir marta sinab ko‘rish” yoki “oson pul topish” haqidagi taklifga o‘ylamasdan rozi bo‘lish jiddiy xavflarni yuzaga keltirishi mumkin. Giyohvandlik vositalari bilan bog‘liq noqonuniy faoliyatga aralashish insonning salomatligi, ta’limi, mehnat faoliyati va oilaviy munosabatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun bunday takliflarga befarq qarash yoki ularning oqibatlarini yengil baholash xavflidir.

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksida giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning analoglarini sotish maqsadisiz noqonuniy olish, saqlash yoki tashish uchun ham javobgarlik belgilangan. Qilmishning holatlariga qarab jarima, ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish kabi jazolar qo‘llanishi mumkin. “Sotmoqchi emasdim” degan vajning o‘zi javobgarlikni istisno qilmaydi.

Ayrim shaxslar yoshlarni “oddiy kuryerlik”, “paketni vaqtincha saqlash” yoki “manzilga tashlab ketish” bahonasida xavfli faoliyatga jalb etishga urinadi. Buyumning mazmunini yashirish, buyurtmachining kimligini aytmaslik, sir saqlashni talab qilish va g‘ayrioddiy yuqori haq va’da etish — ogohlantiruvchi belgilar. Kelib chiqishi noma’lum buyumni olish yoki tashishga rozi bo‘lmang.

Profilaktikada ochiq muloqot va ishonchli yordam muhim. Talabalar bosim yoki shubhali taklifga duch kelganda ishonchli yaqiniga, pedagogga yoki tegishli mutaxassisga murojaat qilishi mumkin. Yaqinlar insonni tinglashi, vaziyatni jiddiy qabul qilishi va yordam topishga ko‘maklashishi lozim.

Giyohvand moddalarga qaramlik davolash va qo‘llab-quvvatlashni talab qiladigan salomatlik muammosidir. Qaramlikning o‘zi insonning jinoyatchi ekanini anglatmaydi. Mutaxassisga erta murojaat qilish muhim; kamsitish, uyaltirish va qo‘rqitish esa yordam so‘rashga to‘sqinlik qilishi mumkin.

Shubhali modda yoki buyumga duch kelsangiz, uni ochmang, sinab ko‘rmang va o‘zingiz bilan olib yurmang. Xavfsiz masofadan vakolatli organlarga xabar bering. Kimningdir ahvoli keskin yomonlashsa, tibbiy yordam chaqirishni kechiktirmang. Huquqiy bilim, ehtiyotkor qaror va o‘z vaqtida so‘ralgan yordam insonni og‘ir oqibatlardan himoya qilishga xizmat qiladi.