Onlayn darslarda raqamli madaniyat

Dars davomida ochiq qolgan mikrofon, mavzuga aloqasiz chat xabarlari yoki gapirayotgan kishining so‘zini bo‘lish butun guruhning diqqatini chalg‘itishi mumkin. Ekran ortida o‘tirgan bo‘lsak ham, har bir harakatimiz boshqa ishtirokchilarning o‘qishiga ta’sir qiladi.

Onlayn darsdagi raqamli madaniyat — mashg‘ulotga mas’uliyat bilan tayyorlanish, muloqotda hurmatni saqlash va boshqalarning shaxsiy hayotiga ehtiyotkor munosabatda bo‘lishdir. Bu odatlar o‘qituvchiga darsni olib borish, talabalarga esa savol berish va fikrini erkin ifodalash uchun qulay sharoit yaratadi.

Dars boshlanishidan oldin tayyorlaning

Mashg‘ulotga bir necha daqiqa oldin ulanish mikrofon, quloqchin va internetni tekshirish imkonini beradi. Kerakli hujjat, darslik va topshiriqlarni oldindan ochib qo‘ying. Ishtirokchi nomini o‘qituvchi sizni taniydigan shaklda yozing.

Imkon qadar tinch joy tanlang. Atrofdagilarga darsda ekaningizni aytib qo‘yish ham yordam beradi. Qurilma va aloqa sozlamalarini avvaldan tekshirish onlayn mashg‘ulotga tayyorgarlikning muhim qismi hisoblanadi.

Kechikib qo‘shilsangiz, davom etayotgan tushuntirishni uzib, uzoq izoh berishga shoshilmang. Zarur bo‘lsa, o‘qituvchiga qisqa xabar yozing va mashg‘ulotga qo‘shiling.

Mikrofon va so‘z navbatiga e’tibor bering

Gapirmayotgan paytingizda mikrofonni o‘chirib turing. Aks holda klaviatura tovushi, uy ichidagi suhbat yoki tashqi shovqin boshqalarga ham eshitiladi.

Savol berish uchun platformadagi “Qo‘l ko‘tarish” tugmasidan yoki o‘qituvchi belgilagan tartibdan foydalaning. Gapirayotgan kishiga fikrini tugatish imkonini bering. Bir vaqtda bir necha kishi so‘z boshlasa, kim davom etishini kelishib olish kifoya. Cornell universiteti tavsiyalarida ham savol berish va ishtirok etish tartibini o‘qituvchining kutganiga moslashtirish tavsiya qilinadi.

Savolni aniq ifodalashga harakat qiling. “Hech narsani tushunmadim” deyish o‘rniga qaysi atama, misol yoki bosqich noaniq qolganini ayting. Bu javobni sizga ham, guruhdoshlaringizga ham foydaliroq qiladi.

Kamera masalasida sharoitni hisobga oling

Kameradan foydalanish tartibini mashg‘ulot boshida kelishib olish ma’qul. Kamera yoqilganida yuzingiz ko‘rinadigan, fon esa darsga mos bo‘lishiga e’tibor bering. Orqa tomonda shaxsiy hujjatlar yoki tasvirga tushishni istamaydigan odamlar bo‘lmasin.

Biroq kamera o‘chiqligini darhol befarqlik deb baholash to‘g‘ri emas. Internet sifati, qurilma imkoniyati, uy sharoiti yoki alohida ehtiyojlar bunga sabab bo‘lishi mumkin. Universitetlarning onlayn ta’lim tavsiyalarida ham bunday farqlarni hisobga olish zarurligi ko‘rsatiladi.

Muammo bo‘lsa, o‘qituvchiga oldindan yoki shaxsiy xabar orqali tushuntiring. Ovoz, chat yoki topshiriqlar orqali qanday ishtirok etishingizni kelishib oling.

Chatni darsga yordam beradigan joy sifatida ishlating

Chat savol berish, havola ulashish va qisqa izoh yozish uchun qulay. Lekin ketma-ket hazillar, mavzuga aloqasiz suratlar va takroriy xabarlar muhim savollarni ko‘rinmaydigan qilib qo‘yishi mumkin.

Xabar yuborishdan oldin uning butun guruhgami yoki faqat o‘qituvchigami mo‘ljallanganini tekshiring. Matnda hurmatli ohangni saqlang. Boshqa ishtirokchining xatosi, talaffuzi yoki texnik qiyinchiligi ustidan kulmang.

Guruhdosh savol berganida uni “oddiy narsani ham bilmaysanmi?” deb kamsitish o‘rniga, muhokamaga imkon bering. Savol berishdan tortinmaydigan muhit hammaning o‘rganishiga yordam beradi.

Ekran ulashish va yozib olishda ehtiyotkor bo‘ling

Ekranni namoyish etishdan oldin shaxsiy yozishmalarni, baholar jadvalini va kerak bo‘lmagan oynalarni yoping. Bildirishnomalarni vaqtincha o‘chirish foydali. Imkon bo‘lsa, butun ish stoli o‘rniga faqat darsga kerakli oynani ulashing.

Darsni yozib olish tartibi ham oldindan aniq bo‘lsin. Yozuvning maqsadi, kimlar foydalanishi va qayerda saqlanishi ishtirokchilarga tushuntirilishi kerak. Ruxsat va muassasa tartibini aniqlamasdan yozuv yoki skrinshotlarni tashqi guruhlarga tarqatmang. Onlayn ta’lim yozuvlaridan foydalanish bo‘yicha tavsiyalarda ham ishtirokchilarni xabardor qilish va keyingi foydalanish chegaralarini belgilashga e’tibor qaratiladi.

Darsda faol va halol ishtirok eting

Platformaga kirib qo‘yish bilan mashg‘ulotdagi ishtirok tugamaydi. Mavzuni kuzatish, qayd yozish, guruh ishiga hissa qo‘shish va topshiriqni bajarish ham kerak.

Boshqa odam o‘rniga qatnashish, uning nomidan javob berish yoki mustaqil bajarilishi kerak bo‘lgan ishni tayyor nusxadan topshirish o‘quv jarayoniga ishonchni susaytiradi. Yordamchi vositalardan foydalanishda topshiriq shartlariga amal qiling.

Internet uzilib qolsa, ulanish tiklangach qaysi qismni o‘tkazib yuborganingizni aniqlang. O‘qituvchi esa muhim topshiriq va muddatlarni kelishilgan yozma kanalda ham qoldirsa, bunday vaziyatlarda chalkashlik kamayadi.

Mashg‘ulot tugagach, topshiriq, muddat va keyingi uchrashuv tafsilotlarini tekshirib oling. Bir-birining vaqtini qadrlash, savollarga sabr bilan munosabatda bo‘lish va kelishilgan tartibga amal qilish onlayn darsning sifatini kundalik harakatlar orqali yaxshilaydi.