Ikki bosqichli autentifikatsiya (2FA) nima va uni qanday yoqish kerak?

Tasavvur qiling, elektron pochtangiz paroli boshqa kishiga ma’lum bo‘lib qoldi. Agar akkaunt faqat parol bilan himoyalangan bo‘lsa, u hisobingizga kirishga urinishi mumkin. Qo‘shimcha tasdiqlash yoqilganida esa kirish uchun yana bir himoya bosqichidan o‘tish talab etiladi.

Ikki bosqichli autentifikatsiya, ya’ni 2FA, akkauntga kirayotgan shaxs haqiqatan siz ekaningizni qo‘shimcha usulda tekshirishga yordam beradi. Masalan, paroldan keyin autentifikator ilovasidagi kodni kiritish yoki telefoningizga kelgan kirish so‘rovini tasdiqlash talab qilinishi mumkin.

2FA qanday ishlaydi?

Ikki omilli himoya odatda ikki xil tasdiqqa tayanadi: siz biladigan narsa — parol va sizda mavjud vosita — telefon yoki xavfsizlik kaliti. Barmoq izi kabi biometrik tasdiq ham ayrim kirish usullarida qatnashadi. Shu sababli ketma-ket ikkita oddiy parol so‘ralishining o‘zi har doim ikki omilli himoya hisoblanmaydi.

Xizmatlarda bu imkoniyat 2-Step Verification, Two-Factor Authentication, MFA yoki “Ikki bosqichli tasdiqlash” nomi bilan uchrashi mumkin. Ularning ishlash tartibi xizmatga qarab farqlanadi.

Talaba uchun avvalo elektron pochta va muhim messenjer akkauntlarini himoyalash foydali. Chunki ularda o‘quv materiallari, shaxsiy yozishmalar va boshqa xizmatlarga kirishni tiklash imkoniyatlari bo‘lishi mumkin.

Qaysi tasdiqlash usulini tanlash kerak?

Xizmat taklifiga qarab quyidagi usullar uchraydi:

• SMS-kod: telefon raqamiga yuboriladigan bir martalik kod.

• Autentifikator ilovasi: ilovada yaratiladigan, qisqa vaqt amal qiluvchi kod.

• Kirish bildirishnomasi: qurilmada yangi kirishni tasdiqlash yoki rad etish.

• Xavfsizlik kaliti yoki passkey: qo‘llab-quvvatlanadigan xizmatlarda maxsus kalit yoki qurilma orqali tasdiqlash.

Bu usullarning himoya darajasi bir xil emas. Oddiy kodlar, jumladan autentifikator kodlari ham soxta sahifaga kiritilsa, firibgar tomonidan ishlatilishi mumkin. FIDO asosidagi xavfsizlik kalitlari va passkey’lar fishingga qarshi kuchliroq himoya beradi. Faqat SMS mavjud bo‘lsa, undan foydalanish ham akkauntni yolg‘iz parol bilan qoldirishdan yaxshiroq.

Google akkauntida qanday yoqiladi?

Gmail va boshqa Google xizmatlari uchun:

1. Google akkauntingizni oching.

2. Security & sign-in — xavfsizlik va kirish bo‘limiga o‘ting.

3. How you sign in to Google qismidan 2-Step Verification bandini tanlang.

4. Ekrandagi ko‘rsatmalar bo‘yicha mavjud tasdiqlash usulini sozlang.

5. Sozlash yakunlangach, himoya yoqilganini tekshiring.

Menyu nomlari til va qurilmaga qarab farqlanishi mumkin. Institut boshqaradigan Google akkauntida ayrim imkoniyatlarni administrator belgilaydi; sozlashning iloji bo‘lmasa, texnik mas’ulga murojaat qiling.

Telegram’da qanday yoqiladi?

Telegram’dagi ikki bosqichli tasdiqlash kirish kodiga qo‘shimcha parol o‘rnatish orqali ishlaydi:

1. Settings → Privacy and Security bo‘limiga kiring.

2. Two-Step Verification bandini oching.

3. Uzun, alohida parol yarating va tasdiqlang.

4. Tiklash uchun o‘zingiz nazorat qiladigan elektron pochta manzilini qo‘shing.

5. Pochtaga yuborilgan tasdiqlashni yakunlang.

Tiklash pochtasining o‘zini ham qo‘shimcha tasdiqlash bilan himoyalang. Telegram ilovasini ochish uchun o‘rnatiladigan mahalliy qulf kodi esa boshqa vazifani bajaradi; uni akkauntning ikki bosqichli tasdiqlashi bilan adashtirmang.

Autentifikatorni sozlashda QR-kodni maxfiy saqlang

Agar xizmat autentifikator ilovasini ulashni taklif qilsa, sozlash oynasidagi QR-kodni ilova orqali skaner qilasiz. Keyin ilova yaratgan kodni xizmatga kiritib, ulanishni tasdiqlaysiz.

Bu QR-kod va yonida berilishi mumkin bo‘lgan sozlash kalitini boshqalarga yubormang. Ularni qo‘lga kiritgan kishi tasdiqlash kodlarini yaratish imkoniyatiga ega bo‘lishi mumkin. Muammoni ko‘rsatish uchun skrinshot yuborayotganda ham shu ma’lumotlarni oshkor qilmang.

Telefon yo‘qolsa, akkauntga qanday kirasiz?

2FA’ni yoqish bilan birga tiklash imkoniyatini ham tayyorlang. Xizmat taklif etsa, zaxira kodlarini oling va telefonning o‘zidan tashqaridagi xavfsiz joyda saqlang. Google’da zaxira kodi ikkinchi bosqich o‘rnida ishlatilishi mumkin; ishlatilgan kod qayta amal qilmaydi. Yangi kodlar to‘plami yaratilsa, eskilari bekor bo‘ladi.

Telefonni almashtirishdan oldin autentifikatorni ko‘chirish yoki yangi qurilmani ulash tartibini tekshiring. Yangi usul ishlayotganiga ishonch hosil qilmaguncha yagona eski tasdiqlash vositasini o‘chirib yubormang.

Kutilmagan kirish so‘rovini tasdiqlamang

O‘zingiz akkauntga kirmayotgan paytda tasdiqlash bildirishnomasi kelsa, uni rad eting. Google ham kirish so‘rovini faqat o‘zingiz boshlagan bo‘lsangiz tasdiqlashni tavsiya qiladi.

Kodlarni telefon orqali aytmang, messenjerda yubormang va “ovoz berish” yoki “sovrin olish” sahifalariga kiritmang. 2FA yoqilgach ham kirish manzilini tekshirish, qurilmani qulflash va tiklash ma’lumotlarini ehtiyot qilish odati zarur bo‘lib qoladi.