Google Translate
(365) 226-10-97 buxdpi@buxdpi.uz 2 Piridastgir Street, Bukhara City
Times Higter EducationHE Higher Education Ranking 2026 EditionGreen MetricStudy in Uzbekistan
shape
shape

Sun’iy intellektdan foydalanishda shaxsiy ma’lumotlarni qanday himoya qilish kerak?

Sun’iy intellektdan foydalanishda shaxsiy ma’lumotlarni qanday himoya qilish kerak?

Sun’iy intellektdan foydalanishda shaxsiy ma’lumotlarni qanday himoya qilish kerak?

Arizani tahrirlash, dars rejasini tuzish yoki murakkab matnni tushuntirishda sun’iy intellekt yordam berishi mumkin. Lekin tayyor hujjatni suhbat oynasiga joylashtirishdan oldin uning ichidagi ma’lumotlarga qarash kerak. Oddiy arizada ham telefon raqami, yashash manzili, imzo yoki boshqa odam haqidagi ma’lumotlar bo‘lishi mumkin.

Onlayn xizmatga yuborilgan matn, rasm yoki hujjat xizmat tomonidan qayta ishlanishi va uning shartlariga muvofiq saqlanishi mumkin. Ma’lumotlardan qanday foydalanilishi barcha vositalarda bir xil emas. Shu sababli foydalanishni eng avvalo yuboriladigan ma’lumotni kamaytirishdan boshlash kerak.

Vazifa uchun kerak bo‘lmagan ma’lumotni olib tashlang

Sun’iy intellektga arizaning uslubini yaxshilash uchun pasport raqamingiz kerak emas. Rezyume tuzilishini tekshirish uchun ham haqiqiy telefon raqami va to‘liq manzilni berish shart emas.

Matndagi shaxsiy ma’lumotlarni [F.I.Sh.], [telefon raqami], [manzil] kabi belgilar bilan almashtiring. Tayyor javobni olgach, kerakli ma’lumotlarni o‘z qurilmangizdagi hujjatga kiriting.

Masalan, «Men falon manzilda yashayman, pasportim raqami…» deb yozish o‘rniga, «Talaba nomidan yotoqxonaga joylashish uchun ariza namunasi tuzing» deb so‘rash yetarli.

Parol va tasdiqlash kodlarini yubormang

Akkaunt paroli, SMS-kod, tiklash kodi, bank kartasining maxfiy ma’lumotlari va elektron imzo kalitini suhbatga kiritmang. Texnik muammoni tushuntirishda ham ularning haqiqiy qiymati kerak bo‘lmaydi.

Xatolik tasvirini yuborayotgan bo‘lsangiz, undagi kodlar va shaxsiy ma’lumotlarni avval olib tashlang. «Shu parol xavfsizmi?» deb haqiqiy parolni yozish o‘rniga, kuchli parol yaratish mezonlarini so‘rang.

Faqat ismni o‘chirish bilan cheklanmang

Ism-familiya olib tashlangan matndan ham odamni tanib olish mumkin. Guruh raqami, aniq sana, lavozim, kichik hudud nomi yoki kam uchraydigan voqea birgalikda shaxsni ko‘rsatib qo‘yishi mumkin.

Masalan, talabaning holatini muhokama qilishda uning fakulteti, guruhi va oilaviy tafsilotlarini birma-bir keltirish o‘rniga umumiy vaziyatni tasvirlang. Vazifani bajarishga ta’sir qilmaydigan tafsilotlarni chiqarib tashlang. Shaxsiy ma’lumotni imkon qadar kamaytirish maxfiylik xavfini pasaytiradi.

Hujjat va suratni to‘liq tekshirib chiqing

Ekran tasvirining asosiy qismida kerakli matn bo‘lishi mumkin, ammo chetida elektron pochta manzili, ochiq yozishma yoki boshqa hujjat ko‘rinib qoladi. Kerakli joyni kesib oling va yashirilishi lozim bo‘lgan qismlarni qayta ochib bo‘lmaydigan tarzda olib tashlang.

Word hujjatida izohlar va tahrirlar tarixi, jadvalda yashirilgan ustun yoki varaqlar borligini ham tekshiring. Butun faylni yuborish o‘rniga faqat kerakli parchadan yangi, tozalangan nusxa tayyorlash qulayroq.

Boshqalarning ma’lumotiga ham ehtiyot bo‘ling

O‘qituvchi talabalar ro‘yxati yoki baholash jadvalini, talaba esa guruhdoshining yozishmasini o‘zi foydalanayotgan xizmatga bemalol yuklay olmaydi. Ma’lumot sizda mavjudligi uni tashqi xizmatga yuborish uchun yetarli asos emas.

Ta’lim va ilmiy ishda institut ma’qullagan vositalardan foydalaning. Tadqiqot ishtirokchilarining javoblari, sog‘lig‘i yoki oilaviy holatiga oid ma’lumotlarni ommaviy xizmatga yuklashdan oldin mas’ul shaxs bilan aniqlik kiriting. Zarur bo‘lsa, haqiqiy ma’lumotlar o‘rniga sun’iy misollar bilan ishlang.

Maxfiylik sozlamalarini tushunib tanlang

Xizmatdan foydalanishdan oldin quyidagilarni aniqlang: suhbatlar saqlanadimi, modelni takomillashtirishda ishlatiladimi, ularni o‘chirish mumkinmi va ulangan boshqa xizmatlar nimalarga kira oladi?

Mavjud bo‘lsa, keraksiz ma’lumot yig‘ish yoki modelni o‘qitishga oid sozlamalarni cheklang. Biroq bitta sozlamani o‘chirish ma’lumot umuman qayta ishlanmaydi yoki darhol barcha tizimlardan yo‘qoladi degani emas. Saqlash va o‘chirish shartlarini alohida o‘qing. Pullik obunaning o‘zi ham maxfiylik kafolati bo‘la olmaydi.

Tayyor javobni ulashishdan oldin qayta o‘qing

Sun’iy intellekt javobida siz bergan shaxsiy tafsilotlar takrorlanishi yoki inson haqida noto‘g‘ri ma’lumot paydo bo‘lishi mumkin. Matnni guruhga yuborish, saytga joylashtirish yoki hujjatga qo‘shishdan oldin ism, raqam va boshqa tafsilotlarni tekshiring.

Maxfiy ma’lumot yuborib qo‘ysangiz, tegishli chorani ko‘ring

Qo‘shimcha ma’lumot yuborishni to‘xtating. Xizmatdagi suhbat va fayllarni o‘chirish imkoniyatlarini tekshiring, zarur bo‘lsa, qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qiling. O‘chirishning shartlari va cheklovlarini hisobga oling.

Parol oshkor bo‘lgan bo‘lsa, uni rasmiy xizmat orqali almashtiring. Moliyaviy ma’lumotlar yuborilgan bo‘lsa, bankingiz bilan bog‘laning. Institut yoki boshqa insonlarga tegishli ma’lumotlar bo‘lsa, mas’ul xodimga xabar bering.

Har safar fayl yuklashdan oldin bir zum to‘xtab, «Bu vazifani kamroq ma’lumot bilan bajarsa bo‘ladimi?» deb tekshiring. Ko‘p hollarda kerakli natijani shaxsiy tafsilotlarsiz ham olish mumkin.