Bank xodimi sifatida tanishtiruvchi firibgarlar: kimga ishonish mumkin?

“Hisobingizdan pul yechilmoqda”, “nomingizga kredit olinmoqda” yoki “kartangizni zudlik bilan himoyalash kerak” degan qo‘ng‘iroq insonni sarosimaga solishi mumkin. Firibgarlar aynan shu holatdan foydalanib, o‘zini bankning xavfsizlik bo‘limi yoki mijozlarga xizmat ko‘rsatish xodimi deb tanishtiradi. Ularning maqsadi sizni tekshirmasdan ko‘rsatmalarni bajarishga undashdir.

Qo‘ng‘iroq qilgan shaxs ismingizni, bankingizni yoki ayrim shaxsiy ma’lumotlaringizni bilishi uning haqiqiy xodimligini isbotlamaydi. Rasmiy ohang, guvohnoma surati va bank logotipi ham yetarli dalil emas. Ishonchni shaxsning gapiga emas, bank bilan mustaqil o‘rnatilgan rasmiy aloqaga asoslash kerak.

Bank xodimi telefon orqali sizdan SMS tasdiqlash kodi, PIN-kod yoki bank ilovasi parolini aytishni so‘ramaydi. “Pulni saqlab qolish” uchun uni begona “xavfsiz hisob”ga o‘tkazish talabi ham jiddiy xavf belgisidir. Qo‘ng‘iroq qiluvchining ko‘rsatmasi bilan kredit olmang, noma’lum ilova o‘rnatmang va ekraningizni namoyish qilmang.

Shubhali qo‘ng‘iroqda suhbatni to‘xtating. Bank kartangiz, rasmiy ilova yoki avvaldan ma’lum rasmiy sayt orqali aloqa raqamini topib, o‘zingiz qo‘ng‘iroq qiling. Zarur bo‘lsa, filialga boring. Qo‘ng‘iroq qiluvchi yuborgan raqam yoki havoladan tekshiruv uchun foydalanmang. Haqiqiy bank ham mijoz bilan bog‘lanishi mumkin, ammo noodatiy talabni mustaqil tekshirish muhim.

Talabalar va xodimlar “stipendiya”, “ish haqi” yoki “ortiqcha to‘lovni qaytarish” bahonasida kelgan murojaatlarga ham ehtiyotkor bo‘lishi lozim. Tushum yoki qaytarim haqidagi ma’lumotni rasmiy bank ilovasidan tekshiring. Shoshiltirish, hech kimga aytmaslikni talab qilish va suhbatni uzishga qarshilik ko‘rsatish — bosim o‘tkazish belgilaridir.

Maxfiy ma’lumotni aytib yoki pul o‘tkazib qo‘ygan bo‘lsangiz, bankingizga darhol xabar bering va kartani, hisobga kirishni hamda shubhali operatsiyalarni himoyalash choralarini so‘rang. Qo‘ng‘iroq vaqti, telefon raqami, yozishmalar va to‘lov ma’lumotlarini saqlab, ichki ishlar organlariga murojaat qiling. Mablag‘ qaytarilishi kafolatlanmaydi, ammo tezkor harakat keyingi zararni cheklashga yordam berishi mumkin.