Soxta yutuq va sovrinlar haqidagi xabarlar: firibgarlar tuzog‘iga tushmang

“Tabriklaymiz, siz avtomobil yutdingiz!”, “Telefon raqamingiz katta pul mukofotiga ega bo‘ldi” yoki “Sovriningizni olish uchun havolaga o‘ting” kabi xabarlar kutilmagan quvonch uyg‘otishi mumkin. Biroq bunday murojaatlarning ayrimlari insonning ishonchi va hayajonidan foydalanishga qaratilgan firibgarlik bo‘lishi mumkin. Ayniqsa, hech qanday tanlovda qatnashmagan kishiga yutuq haqida xabar kelishi tekshiruvni talab qiladi.

Firibgarlar mashhur kompaniya, bank, savdo markazi yoki bloger nomidan yozishi mumkin. Ular haqiqiy sahifaga o‘xshash profil ochadi, tashkilot logotipidan foydalanadi yoki soxta “g‘oliblar ro‘yxati”ni yuboradi. Xabarning chiroyli tayyorlangani, unda ism-familiyangiz ko‘rsatilgani yoki tanish brend nomi ishlatilgani uning haqiqiyligini kafolatlamaydi. Haqiqiy tashkilot nomidan yuborilgandek ko‘ringan xabarni ham mustaqil tekshirish zarur.

Keng tarqalgan usullardan biri — sovrinni olishdan oldin pul talab qilishdir. “Yetkazib berish”, “rasmiylashtirish”, “sug‘urta” yoki “soliq” bahonasida begona shaxsning kartasiga to‘lov so‘raladi. Birinchi to‘lovdan keyin yangi xarajatlar o‘ylab topilishi mumkin. Kutilmagan yutuq uchun oldindan pul yuborishga undash jiddiy xavf belgisidir. To‘lovning kichikligi ham taklifni xavfsiz qilmaydi.

Boshqa hollarda foydalanuvchini soxta saytga yo‘naltirib, karta ma’lumotlari, bank ilovasi paroli yoki SMS tasdiqlash kodini kiritish so‘raladi. “Pulni qabul qilish uchun kodni ayting” degan talabga ishonmang. PIN-kod, karta xavfsizlik kodi va bir martalik tasdiqlash kodlari begona shaxsga berilmasligi kerak. Sovrin olish bahonasida noma’lum ilovani o‘rnatish yoki telefonni masofadan boshqarishga ruxsat berish ham xavflidir.

“Faqat o‘n daqiqa vaqtingiz bor”, “hozir to‘lamasangiz, sovrin boshqasiga beriladi” kabi gaplar tekshirishga imkon bermaslik uchun ishlatilishi mumkin. Shoshilmang va xabardagi raqam yoki havolaga tayanib qolmang. Tashkilotning rasmiy aloqa ma’lumotlarini mustaqil topib, aksiya mavjudligi, uning shartlari va g‘olibni aniqlash tartibini so‘rang. Karta raqami kabi ayrim rekvizitlar qonuniy to‘lov uchun ishlatilishi mumkin, ammo maxfiy kodlar talab qilinmasligi lozim.

Aldovdan shubhalansangiz, pul yuborishni va shaxsiy ma’lumot berishni to‘xtating. Xabarlar, profil ma’lumotlari, yozishmalar va to‘lov cheklarini saqlang. Ma’lumotlaringiz oshkor bo‘lsa, bankka zudlik bilan murojaat qilib, kartani yoki tegishli operatsiyalarni cheklash choralarini ko‘ring. Zarur bo‘lsa, ichki ishlar organlariga ariza bering va platformaga soxta akkaunt haqida shikoyat yuboring. Qo‘shimcha to‘lov evaziga yo‘qotilgan pulni “albatta qaytarib berish” va’dalariga ham ehtiyotkorlik bilan qarang.

Talabalar, professor-o‘qituvchilar va xodimlar tekshirilmagan yutuq xabarlarini boshqalarga tarqatmasligi muhim. Kutilmagan sovrin haqidagi xabarni tekshirishga ajratilgan vaqt mablag‘lar va shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilishga yordam beradi.