Noqonuniy daromad manbalari: jinoiy faoliyatga aralashib qolmang

Halol mehnat va qonuniy tadbirkorlik barqaror daromadning asosidir. “Tez va oson pul”, “hech qanday tajriba talab qilinmaydi” yoki “faqat pulni o‘tkazib bersangiz bo‘ldi” kabi takliflar ortida jinoiy faoliyat yashiringan bo‘lishi mumkin. Taklifning jozibadorligi uning qonuniy ekanini anglatmaydi.

Ayrim shaxslar boshqalardan bank kartasi yoki hisobvarag‘ini foydalanishga berishni, noma’lum manbadan kelgan mablag‘ni naqdlashtirishni yoxud boshqa hisobga o‘tkazishni so‘raydi. Buning evaziga ulush yoki xizmat haqi va’da qilinadi. Pulning manbaini tushuntirmaslik, operatsiyalarni sir saqlashni talab qilish va shoshiltirish — bunday taklifni sinchiklab tekshirish uchun jiddiy sababdir.

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 243-moddasida jinoiy daromadning kelib chiqishiga qonuniy tus berish yoki uning asl manbai va egasini yashirish uchun javobgarlik belgilangan. Ushbu jinoyat uchun besh yildan o‘n yilgacha ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutiladi. Biroq hisobga pul kelishining o‘zi aybdorlikni anglatmaydi: shaxsning xabardorligi, maqsadi va harakatlari tekshirilishi zarur.

Talabalar va xodimlar qo‘shimcha daromad taklifini qabul qilishdan oldin ish beruvchini, bajariladigan vazifani va to‘lov shartlarini aniqlashtirishi lozim. Shartnoma tuzishdan bosh tortish, haqiqiy faoliyatni yashirish yoki sizning nomingizdan moliyaviy operatsiyalar o‘tkazishni talab qilish xavotirli belgilar hisoblanadi. Tanish insonning tavsiyasi ham tekshiruv o‘rnini bosmaydi.

Bank ilovasiga kirish ma’lumotlari, tasdiqlash kodlari va elektron imzoni begonalarga bermang. Mazmuni tushunarsiz hujjatlarni imzolamang, boshqalarning nazorati ostida o‘z nomingizga hisobvaraq ochishga rozi bo‘lmang. Har bir operatsiyaning maqsadini tushunishga va unga oid hujjatlarni saqlashga odatlaning.

Hisobingizga shubhali mablag‘ kelib tushsa, uni sarflash, naqdlashtirish yoki noma’lum shaxs ko‘rsatgan hisobga qaytarishga shoshilmang. Bankingizga rasmiy aloqa kanali orqali murojaat qiling, yozishmalar va operatsiya ma’lumotlarini saqlang. Jinoiy faoliyat alomatlari mavjud bo‘lsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar bering. Moliyaviy hushyorlik o‘zingizni va boshqalarni noqonuniy sxemalardan himoya qilishga yordam beradi.