Shaxsiy ma’lumotlarni noqonuniy yig‘ish va ulardan foydalanish xavfi

Ism-sharif, telefon raqami, yashash manzili, pasport ma’lumotlari va shaxsni aniqlashga yordam beradigan boshqa axborot ehtiyotkor munosabatni talab qiladi. Bunday ma’lumotlar begona qo‘lga tushsa, soxta akkaunt ochish, ishonchga kirish yoki tahdid qilish uchun ishlatilishi mumkin. Bir nechta manbadan yig‘ilgan oddiy ma’lumotlar ham inson haqida batafsil tasavvur hosil qilish imkonini beradi.

O‘zbekistonning “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni ma’lumotlarga ishlov berishning asoslarini belgilaydi. Rozilik shunday asoslardan biridir; qonunda boshqa holatlar ham nazarda tutilgan. Fuqaro o‘z ma’lumotlariga ishlov berilishi haqida axborot so‘rashi va huquqlarini himoya qilish uchun vakolatli organ yoki sudga murojaat qilishi mumkin.

Soxta ish e’lonlari, sovrinli so‘rovnomalar va “yordam rasmiylashtirish” takliflari orqali hujjat nusxalari yoki boshqa ma’lumotlar so‘ralishi mumkin. Ma’lumot yuborishdan oldin uni kim, nima maqsadda va nima asosda so‘rayotganini aniqlashtiring. Xizmatga aloqasi bo‘lmagan ortiqcha savollar yoki hujjat talabi ehtiyotkorlik uchun sababdir. Rasmiy ko‘rinishdagi sahifa yoki logotipning o‘zi yetarli kafolat emas.

Pasport nusxasi va boshqa hujjatlarni ochiq guruhlarga joylamang, tekshirilmagan akkauntlarga yubormang. Ilovalarga kontaktlar, suratlar yoki joylashuvga kirish ruxsatini berishdan oldin buning zarurligini baholang. Parol va tasdiqlash kodlarini oshkor qilmang. Ijtimoiy tarmoqlarda manzil, safar rejasi va oila a’zolariga oid ma’lumotlarni ulashishda ham ehtiyot bo‘ling.

Talabalar va xodimlar guruh ro‘yxati, telefon raqamlari, hujjat nusxalari yoki salomatlikka oid axborotni boshqalarga yuborishda mas’uliyatli bo‘lishi zarur. Ish yoki o‘qish jarayonida olingan ma’lumotni shaxsiy maqsadda ishlatishdan saqlaning. Umumiy chatda hujjat so‘rash o‘rniga, muassasa belgilagan himoyalangan aloqa usulidan foydalanish maqsadga muvofiq.

Ma’lumotlaringizdan shubhali foydalanish aniqlansa, tegishli xabarlar, sahifa manzillari va sanalarni saqlang. Ma’lumotni yig‘gan yoki tarqatgan tashkilotdan tushuntirish va muammoni bartaraf etishni so‘rang. Akkauntlaringiz xavfsizligini tekshiring, moliyaviy xavf bo‘lsa bankingizga xabar bering. Firibgarlik yoki tahdid alomatlarida ichki ishlar organlariga murojaat qiling. Shaxsiy ma’lumotlarni himoyalash o‘zimizga ham, boshqalarga ham hurmat bilan munosabatda bo‘lishdan boshlanadi.