Soxta xayriya va yordam yig‘imlari: mehr-oqibatdan foydalanadigan firibgarlardan ehtiyot bo‘ling

Muhtojlarga yordam berish, bemorlarning davolanishiga ko‘maklashish va og‘ir vaziyatga tushgan oilalarni qo‘llab-quvvatlash jamiyatimizdagi ezgu qadriyatlardandir. Biroq ayrim shaxslar insonlarning mehr-oqibati va ishonchidan foydalanib, xayriya niqobi ostida pul yig‘ishga urinadi. Bunday aldov fuqarolarga moddiy zarar yetkazishi bilan birga, haqiqiy yordam tashabbuslariga bo‘lgan ishonchni ham susaytiradi.

Soxta yig‘imlarda boshqa kishilarga tegishli suratlar, eski e’lonlar yoki o‘zgartirilgan hujjatlardan foydalanilishi mumkin. Masalan, avval o‘tkazilgan davolanish uchun yana mablag‘ yig‘ilayotgandek ko‘rsatilishi yoki haqiqiy xayriya e’lonidagi karta raqami almashtirilishi mumkin. Adliya vazirligi materiallarida ham ehtiyojmandlarga yordam berish bahonasidagi soxta e’lonlar orqali xayriya mablag‘larini egallash holatlari qayd etilgan. gov.uz

“Faqat bugun vaqt bor”, “tekshirishga vaqt yo‘q”, “darhol pul yuboring” kabi shoshiltiruvchi murojaatlar ehtiyotkorlikni talab qiladi. E’lonning ko‘p marta ulashilgani, ta’sirli surat yoki mashhur tashkilot logotipi uning haqiqiyligini kafolatlamaydi. Shu bilan birga, shaxsiy karta ko‘rsatilganining o‘zi ham firibgarlikni isbotlamaydi. Muhimi, yig‘imni kim tashkil qilayotgani, yordam kimga va qanday maqsadda berilishi hamda rekvizitlarning haqiqiyligini tekshirishdir.

Pul yuborishdan oldin e’lonning dastlabki manbasini topish, sanasini tekshirish va tashkilotchi bilan mustaqil aniqlangan aloqa kanali orqali bog‘lanish tavsiya etiladi. Tashkilot nomidan yordam yig‘ilayotgan bo‘lsa, uning rasmiy sahifasidagi ma’lumotlar bilan solishtirish lozim. Tekshiruv jarayonida yordam oluvchining shaxsiy hayoti va tibbiy ma’lumotlari daxlsizligini ham hurmat qilish zarur.

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasiga ko‘ra, aldov yoki ishonchni suiiste’mol qilish orqali o‘zganing mol-mulki yoxud unga bo‘lgan huquqini egallash firibgarlik hisoblanadi. Xayriya bahonasida yolg‘on ma’lumot berib pul olish, tegishli jinoyat alomatlari mavjud bo‘lsa, mazkur modda bo‘yicha javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin. Fuqaroning pulni ixtiyoriy yuborgani aldov mavjud bo‘lgan holatda javobgarlikni istisno etmaydi. Biroq yig‘imdagi kechikish yoki hisobotdagi kamchilikning o‘zi firibgarlikni isbotlamaydi: mablag‘ni aldov orqali egallash niyati va boshqa holatlar dalillar asosida aniqlanadi. advice.adliya.uz

Xayriya qilish uchun yuborilgan noma’lum havolalarga bank ilovasi paroli, PIN-kod yoki SMS tasdiqlash kodini kiritmang. E’lonni tekshirmasdan boshqalarga tarqatishdan ham saqlaning. Aldovdan shubhalansangiz, e’lon havolasi, skrinshotlar, yozishmalar va to‘lov cheklarini saqlab, ichki ishlar organlariga murojaat qiling. Bank ma’lumotlari oshkor bo‘lgan bo‘lsa, bank bilan zudlik bilan bog‘laning. advice.adliya.uz

Institut talabalari, professor-o‘qituvchilari va xodimlari xayriya tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashda axborotni tekshirishga odatlanishi muhim. Ongli va ehtiyotkor yordam ehsonning haqiqiy manzilga yetib borishiga xizmat qiladi.