Shaxsiy daxlsizlikka tajovuz: tahdid va shantajga qarshi huquqiy himoya

Har bir inson o‘z xavfsizligi, sha’ni, qadr-qimmati va shaxsiy hayoti himoya qilinishiga haqli. Shaxsiy ma’lumot, surat yoki yozishmalardan foydalanib qo‘rqitish, pul talab qilish yoxud biror harakatga majburlash bu huquqlarga tajovuz qilishi mumkin. Bunday bosimni “shaxsiy kelishmovchilik” deb e’tiborsiz qoldirmaslik kerak.

Shantajda insonning qo‘rquvi va obro‘siga oid xavotirlaridan foydalaniladi. “Pul bermasang, yozishmalaringni tarqataman” yoki “Talabimni bajarmasang, yaqinlaringga aytaman” kabi xabarlar jiddiy ogohlantiruvchi belgidir. Talab qilayotgan shaxs tanish, sobiq hamkor yoki internetdagi begona bo‘lishi mumkin. Oldingi yaqin munosabat unga tahdid qilish huquqini bermaydi.

Jinoyat kodeksining 165-moddasiga ko‘ra, sir saqlanishi lozim bo‘lgan ma’lumotlarni oshkor qilish yoki sharmanda qiladigan uydirmalarni tarqatish bilan qo‘rqitib mulk, mulkiy huquq yoki manfaat talab qilish tovlamachilik sifatida baholanishi mumkin. Boshqa talablar bilan bog‘liq bosimga esa uning mazmuni va qonunda belgilangan alomatlar asosida huquqiy baho beriladi.

Kodeksning 141³-moddasida shaxsning yalang‘och tanasi yoki jinsiy a’zolari aks etgan foto va videolarni uning roziligisiz tarqatish yoxud tarqatish bilan qo‘rqitish uchun javobgarlik nazarda tutilgan. Har qanday surat yoki yozishmaga aynan shu modda tatbiq etilmaydi. Boshqa shaxsiy ma’lumotlar bilan bog‘liq holatlarda ham tegishli huquqiy himoya qoidalari mavjud. Tasvirni bir kishiga yuborish uni boshqalarga tarqatishga rozilik degani emas.

Tahdidga duch kelsangiz, avvalo xavfsizligingizni ta’minlang. Shantaj qilayotgan shaxs bilan yolg‘iz uchrashmang va qarshi tahdid qilmang. Pul yoki yangi intim material yuborish talablar to‘xtashini kafolatlamaydi. Ichki ishlar organlariga murojaat qilish uchun ma’lumot haqiqatan tarqatilishini kutish shart emas.

Xavfsiz bo‘lsa, tahdid matni, akkaunt nomi, telefon raqami, to‘lov talabi va hodisa vaqtini saqlang. Voyaga yetmaganlarning jinsiy tasvirlarini qayta yuklab olmang yoki boshqalarga yubormang. Material e’lon qilingan bo‘lsa, platformaga shikoyat qilib, olib tashlashni so‘rang. Xavfsiz qurilmadan akkauntlar himoyasini tekshiring va zarur hollarda parollarni yangilang.

Ishonchli kishining yordami va advokat maslahati vaziyatni boshqarishga yordam beradi. Jabrlanuvchini ayblash yoki uning sirlarini tarqatish bosimni kuchaytiradi. Shantaj uchun javobgarlik uni sodir etayotgan shaxs zimmasidadir. Yordam so‘rash — o‘z huquqlaringiz va xavfsizligingizni himoya qilish yo‘lidir.