Yoshlarni jinsiy ekspluatatsiyaga jalb etish: yashirin jinoyatlardan ogohlik

Yoshlarning xavfsizligi, erkinligi va qadr-qimmatini himoya qilish jamiyatning muhim vazifasidir. Jinsiy ekspluatatsiyaga jalb etish har doim ochiq tahdid bilan boshlanmaydi. Ayrim shaxslar avval ishonchga kirib, do‘stlik, romantik munosabat, daromad yoki mashhurlik va’dasi orqali yoshlarni xavfli vaziyatga olib kirishga urinadi.

Jinsiy ekspluatatsiya insondan jinsiy maqsadlarda foydalanish bilan bog‘liq bo‘lib, aldov, majburlash, tahdid yoki qaramlikni suiiste’mol qilish orqali amalga oshirilishi mumkin. Bu xavf qizlarga ham, o‘g‘il bolalarga ham taalluqli. Uni sodir etayotgan shaxs begona kishi bilan birga tanish yoki ishonch bildirilgan inson ham bo‘lishi mumkin.

Muloqotni yaqinlardan sir saqlashni talab qilish, sovg‘a yoki pul evaziga nomaqbul talablar qo‘yish, intim tasvir so‘rash va yolg‘iz uchrashishga bosim o‘tkazish xavotirli belgilardir. “Hech kimga aytma”, “Menga qarzdorsan” yoki “Rad etsang, yozishmalaringni tarqataman” kabi gaplar mehr yoki g‘amxo‘rlik emas, boshqarish va majburlash vositasi bo‘lishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasining “Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni jinsiy zo‘ravonlik va ekspluatatsiyadan himoyalash choralarini belgilaydi. Internet orqali sodir etiladigan zo‘ravonlik ham qonun doirasida e’tiborga olinadi. Qilmishga uning xususiyati, jabrlanuvchining yoshi va boshqa holatlarga qarab huquqiy baho beriladi. Sovg‘a yoki pul berilishi ekspluatatsiyani qonuniy qilib qo‘ymaydi.

Shubhali ish, reklama yoki tanlov taklifida tashkilot va uchrashuv shartlarini mustaqil tekshiring. Shaxsiy chegaralaringizni buzadigan talabga rozi bo‘lishga majbur emassiz. Avval muloqot qilganingiz, sovg‘a olganingiz yoki biror tasvir yuborganingiz keyingi talablarga bo‘ysunish majburiyatini tug‘dirmaydi.

Tahdid yoki shantaj yuz bersa, pul yoki yangi intim tasvir yubormang. Xavfsiz joyga o‘tib, ishonchli kishiga va ichki ishlar organlariga murojaat qiling. Voyaga yetmagan bo‘lsangiz, xavfsiz katta kishiga ayting; xavf yaqinlaringizdan biri bilan bog‘liq bo‘lsa, boshqa ishonchli kattani tanlang. Xavfsiz bo‘lsa, akkaunt nomi, tahdid matni va hodisa vaqtini qayd eting. Voyaga yetmaganlarning jinsiy tasvirlarini dalil sifatida boshqalarga yubormang yoki qayta yuklab olmang.

Yordam so‘ragan yoshni ayblamasdan tinglash, takror-takror tafsilot so‘rab qiynamaslik va shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish muhim. Zarur tibbiy, ruhiy va huquqiy yordamga yo‘naltiring. Ekspluatatsiya uchun javobgarlik uni sodir etgan shaxs zimmasidadir.