Shaxsiy surat va yozishmalarni tarqatish bilan tahdid qilish: huquqiy himoya yo‘llari

Shaxsiy suratlar yoki yozishmalarni tarqatish bilan qo‘rqitish insonning xotirjamligi, sha’ni va shaxsiy hayotiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. Bunday tahdid tanish inson, sobiq sherik yoki internet orqali muloqotga kirishgan begona shaxs tomonidan sodir etilishi mumkin. Tahdidga uchragan inson yordam va huquqiy himoya olishga haqli. Uning avval surat yuborgani yoki shaxsiy muloqot qilgani tahdid qiluvchining harakatlarini oqlamaydi.

Suratni muayyan kishiga yuborishga rozilik berish uni boshqalarga tarqatishga rozilik degani emas. “Pul yubormasang, hammaga ko‘rsataman”, “talabimni bajarmasang, yozishmalaringni e’lon qilaman” kabi gaplar oddiy kelishmovchilik sifatida e’tiborsiz qoldirilmasligi kerak. Bunda bosimning mazmuni, talablar va boshqa holatlarga qarab huquqiy baho beriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 165-moddasida sir saqlanishi lozim bo‘lgan ma’lumotlarni oshkor qilish yoki sharmanda qiladigan uydirmalarni tarqatish bilan qo‘rqitib, pul, mol-mulk yoxud mulkiy manfaat talab qilish tovlamachilik sifatida nazarda tutilgan. Shuning uchun shaxsiy surat yoki yozishmalarni tarqatmaslik evaziga pul talab qilishda tegishli jinoyat alomatlari mavjud bo‘lishi mumkin.

Jinoyat kodeksining 141³-moddasi esa shaxsning yalang‘och tanasi yoki jinsiy a’zolari aks etgan foto va videotasvirlarni uning roziligisiz tarqatish, shuningdek, bunday axborotni tarqatish bilan qo‘rqitish uchun javobgarlikni belgilaydi. Mazkur norma barcha oddiy surat va yozishmalarga avtomatik tatbiq etilmaydi. Boshqa hollarda shaxsiy hayot, shaxsga doir ma’lumotlar va yozishmalar maxfiyligini himoya qiluvchi normalar ham ahamiyatga ega. Aniq huquqiy malaka holat va dalillarga qarab belgilanadi.

Tahdidga uchraganda, avvalo, xabarlar, foydalanuvchi nomi, profil manzili, telefon raqami, talab qilingan summa va voqea vaqtini saqlab qo‘yish kerak. Tahdid matnining skrinshotlarini oling, ammo intim materiallarni boshqalarga tarqatmang. Dalillar saqlangach, platformaning shikoyat vositalaridan foydalanish va tahdid qiluvchini bloklash mumkin. Pul yuborish yoki yangi suratlar berish tahdid tugashini kafolatlamaydi.

Ichki ishlar organlariga murojaat qilish uchun materiallar amalda tarqalishini kutish shart emas. Arizada tahdid qanday bildirilgani, nimalar talab qilingani va mavjud dalillar ko‘rsatilishi lozim. Material e’lon qilingan bo‘lsa, joylashtirilgan manzilni qayd etib, platformadan uni olib tashlashni so‘rang. Bevosita jismoniy xavf mavjud bo‘lsa, xavfsiz joyga o‘ting va zudlik bilan huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat qiling.

Akkaunt parollarini almashtirish, noma’lum seanslarni tugatish va ikki bosqichli himoyani yoqish ham muhimdir. Ishonchli yaqin inson, advokat yoki institut psixologidan yordam so‘rash mumkin. Institut jamoasining vazifasi jabrlanuvchini ayblash yoki voqeani tarqatish emas, uning maxfiyligini hurmat qilib, yordam olishiga ko‘maklashishdir.