Jinoyatchilikka qarshi kurash — qonun ustuvorligi va jamiyat xavfsizligining muhim sharti

Jamiyat osoyishtaligi, insonlarning erkin yashashi va mehnat qilishi xavfsiz muhitga bog‘liq. Jinoyatlar inson hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga zarar yetkazib, odamlar o‘rtasidagi ishonchni susaytiradi. Shu sababli jinoyatchilikning oldini olish davlat organlari, ta’lim muassasalari, oilalar va fuqarolarning hamkorligini talab etadi.

Qonun ustuvorligi barcha faoliyatning qonuniy asosda olib borilishini anglatadi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi inson huquqlarini, qonun oldida tenglikni va aybsizlik prezumpsiyasini kafolatlaydi. Jinoyatchilikka qarshi choralar ham shu talablarga mos bo‘lishi zarur. Shaxsning aybi qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlanmaguncha, u aybsiz hisoblanadi.

Samarali profilaktika huquqbuzarlikka olib kelishi mumkin bo‘lgan sharoitlarni erta aniqlashdan boshlanadi. Huquqiy bilimlarni oshirish, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va yordamga muhtoj insonlarning murojaatlariga e’tibor berish bu borada muhimdir. Xavfli vaziyatni vaqtida payqash uning og‘ir oqibatlarga aylanishining oldini olishga yordam beradi.

Har bir fuqaro kundalik xatti-harakati bilan xavfsizlikka hissa qo‘sha oladi. Shubhali takliflarni tekshirish, zo‘ravonlik va firibgarlikka befarq bo‘lmaslik, shaxsiy hamda moliyaviy ma’lumotlarni ehtiyot qilish shular jumlasidandir. Jinoyat alomatlari haqida xabar berishda kuzatilgan faktlarni aniq yetkazish va o‘z xavfsizligini saqlash muhim.

Ta’lim muassasalarida qonunlarga hurmatni shakllantirish amaliy misollar va ochiq muloqot orqali mustahkamlanadi. Talabalar va xodimlar huquqlarini himoya qilish usullarini, yordam so‘rash tartibini va noqonuniy takliflarga qanday munosabat bildirishni bilishi kerak. Murojaat qilgan insonni tinglash, jabrlanuvchini ayblamaslik va muammoni yashirmaslik ishonchli muhit yaratadi.

Jinoyatchilikka qarshi kurashda o‘zboshimchalik, ommaviy tahqirlash va tekshirilmagan ayblovlarni tarqatishdan saqlanish zarur. Muammolarni vakolatli organlar orqali qonuniy hal etish, jabrlanganlarni qo‘llab-quvvatlash va profilaktikada izchil ishtirok etish xavfsizlikni mustahkamlaydi. Qonunlarga hurmat va mas’uliyatli hamkorlik har bir insonning tinch hayoti uchun muhim tayanchdir.