Noqonuniy qurol saqlash va olib yurish: jamoat xavfsizligiga tahdid

Qurol bilan bog‘liq xavfsizlik qoidalariga rioya etmaslik inson hayoti va sog‘lig‘i uchun jiddiy xavf tug‘diradi. Noqonuniy saqlanayotgan qurol tasodifiy jarohatlanish, tahdid yoki boshqa jinoyatlarga sabab bo‘lishi mumkin. Shu bois qurolni olish, saqlash va olib yurish oddiy maishiy masala emas, balki qonun bilan tartibga solinadigan faoliyatdir.

O‘zbekiston Respublikasining “Qurol to‘g‘risida”gi Qonuni qurol muomalasi bo‘yicha talablarni belgilaydi. Qurolning turiga qarab uni olish, ro‘yxatdan o‘tkazish, saqlash va olib yurishga oid alohida qoidalar qo‘llanadi. Qurolni qonuniy sotib olishning o‘zi undan istalgan joyda va istalgan usulda foydalanish huquqini bermaydi.

Jinoyat kodeksining 248-moddasida tegishli litsenziya yoki ruxsatnomalarsiz o‘qotar qurol, o‘q-dorilar va o‘qotar qurolning asosiy qismlarini olish, saqlash, olib yurish hamda boshqa noqonuniy harakatlar uchun javobgarlik nazarda tutilgan. Modda portlovchi moddalar va portlatish qurilmalarining qonunga xilof muomalasini ham qamrab oladi. Javobgarlik yuzaga kelishi uchun quroldan albatta o‘q uzilgan bo‘lishi shart emas.

“Faqat uyda saqladim”, “Tanishim vaqtincha qoldirgandi” yoki “O‘zimni himoya qilish uchun olib yurdim” degan vajlar tegishli qonuniy asosning o‘rnini bosmaydi. Shu bilan birga, buyumning qurol hisoblanishi uning tashqi ko‘rinishigagina qarab belgilanmaydi. Buyumning turi, texnik xususiyatlari va hodisa holatlari asosida huquqiy baho beriladi.

Qonunda qilmishning turiga qarab jarima, ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan. Takroriylik va boshqa qonuniy belgilar javobgarlikni og‘irlashtirishi mumkin. Qonuniy qurol egasi ham saqlash shartlariga rioya qilishi, bolalar va begona shaxslarning undan foydalanishiga yo‘l qo‘ymasligi lozim.

Qurol, o‘q-dori yoki portlovchi buyumga o‘xshash narsa topib olsangiz, unga tegmang, uni ko‘chirmang yoki tekshirishga urinmang. Xavfsiz masofaga uzoqlashing va ichki ishlar organlariga xabar bering. Topilmani mustaqil ravishda uyga yoki idoraga olib borish xavf tug‘dirishi mumkin.

248-moddada nazarda tutilgan buyumlarni o‘z ixtiyori bilan topshirgan shaxsni javobgarlikdan ozod qilish qoidasi mavjud. Bu boshqa sodir etilgan jinoyatlar uchun javobgarlikni avtomatik bekor qilmaydi. Topshirish tartibini avval vakolatli organ bilan kelishish zarur. Qurolga mas’uliyatli munosabat shaxsiy xavfsizlik va jamoat osoyishtaligini himoya qiladi.